failure íslenskunnar

Ef tölvan þín keyrir Javascript (sem hún á að gera) þá ættirðu að geta spilað þetta sýnishorn af tölvuleik. Þú smellir á gluggann og stjórnar kúlu með mús/snertingu. Markmiðið er að finna falinn fjársjóð, og kúlan verður rauðari (heitari) eftir því sem hún er nær fjársjóðnum. Einnig kvikna lítil hjálparljós til að beina þér í rétta átt… Fyrir útgáfu sem virkar í fleiri tölvum og Ipad, farið hingað. (Tölvan mín er hætt að vilja spila þetta í vafranum mínum.)

Það gerist svosem ekki mikið þegar fjársjóðurinn finnst, enda er þetta ekki leikur heldur verkefni og spurningin er: hvernig virkar leikurinn nákvæmlega? Hvaða stærðfræði er að baki?

Apple leyfir fólki ekki að forrita Ipad-tækin sín. Og það var reyndar kveikjan að síðustu færslu. Vegna þess að vonir eru bundnar við að slík tæki geti nýst í skólum. Og mín hugmynd um skóla sem vettvang sköpunar með stærðfræði felur í sér að nemendur búi sjálfir til rafræna gripi.

Eitt af þeim verkfærum sem eru hvað mest spennandi fyrir ungt fólk sem vill skapa tölvuleiki eða teiknimyndir er Scratch. Níu ára krakkar geta lært að nota Scratch til að búa til slíka hluti en þeir geta það ekki nema að læra í leiðinni meira í stærðfræði heldur en flestir gera á lífsleiðinni. Og það geta þau án þess að þurfa að setja neinar formúlur á minnið eða æfa reikningsdæmi.

Og Scratch var tilbúið með tengingu fyrir Ipad þannig hægt var að spila leikina á græjunni. En þá sagði Apple nei. Það gæti verið vegna þess hve öflugt Scratch-kerfið er. Krakkar gætu hreinlega forritað gripinn til að hala niður tónlist af öðrum stöðum en itunes. Því miður virkar Ipad sem komið er meira sem neyslutæki en til sköpunar. Það gæti þó breyst og á vonandi eftir að gera það.

Hve margir skyldu bæði hafa heillast af fyrirlestrum Ken Robinson um sköpun og skóla og Khan Academy (Khan var líka hylltur fyrir TED fyrirlestur)? Samt eru þeir í algerri grundvallarandstöðu hvor við annan. Eiga nemendur að búa eitthvað til í skólanum eða eiga þeir að innbyrða afurðir annarra? Eiga þeir að hugsa sínar eigin hugsanir eða læra um hugsanir annarra?

Úr bókinni School is hell eftir Matt Groening (smellið til að stækka)

Nú eru hlutirnir ekki alveg svona einfaldir. En samt sem áður. Annars vegar nám sem viðtaka, kennsla sem færsla upplýsinga frá kennara til nemanda og hins vegar nám sem sköpun, eitthvað sem verður til í glímu við verkefni, með því að tala um það við aðra, með tilheyrandi gagnrýni og ögrunum og hjálp frá kennara. Hlutverk kennara er gjörólíkt, ef við tökum þessa tvo póla. Í fyrrnefnda líkaninu reynir kennarinn að „koma efninu til skila“ með sem skýrustum hætti. Hann segir nemendum hvernig hlutirnir eru. Í hinu síðarnefnda er boðorð kennarans:

Leitastu við að gera eingöngu það fyrir nemendur sem þeir geta ekki gert sjálfir ennþá.

Ekki segja nemendum það sem þeir geta sjálfir sagt. Ekki leysa verkefni fyrir þá sem þeir geta sjálfir leyst.

Nú á dögum er vinsælt að umræða fari fram gegnum myndbönd sem fólk deilir á vefsíðum og Facebook. Hér er splunkunýtt myndband um stærðfræði sem skólafag, tölvur og reikning. Nú er ótalmargt sem flækir þau mál (ég er að skrifa doktorsritgerð um þetta og mun þar með greiða endanlega úr þeirri flækju) en megininntak þessa lestrar er ágætt.

Til sérstakrar umhugsunar er svar hans undir lokin, svo fyrir þá sem nenna ekki að horfa á allt saman skal ég setja niður kvót:

The most crazy thing is, people are giving me examples, look at this way in we got the this fantastic multimedia show to get the computer to show a student how to solve an equation by hand. This is nuts. The computer should be solving the equation. The student should be figuring out why we needed the equation in the first place, what the hell they are going to do with it.

Hvernig væri að gera tilraun til menntabloggs?

Ég horfi á tölvuskjá næstum allan daginn. Ég smelli á hlekki, ég slæ inn orð í leitarvélar. Ég les og horfi. Það er eins og orðin og myndirnar fari inn og út án þess að hræra við neinu innan í mér. Ég man ekki hvað ég var að skoða fyrir tíu mínútum. Í lok dags man ég nánast ekkert af því hvað ég var að lesa og skoða þann daginn.

Þetta er svipuð reynsla og af því þegar ég sat í fyrirlestrum í framhalds- og menntaskóla. Nema mér finnst þetta yfirleitt skemmtilegra núna. Oft mjög áhugavert. Samt man ég næstum ekki neitt. Nema kannski ef ég reyni að rifja upp og tékka á history möppunni.

Ég hef verið að skoða fólk sem bloggar um nám á 21. öldinni. Eins og það er stundum kallað. Helstu áhugamál þessa fólks eru venjulega bæði að gjörbreyta þurfi menntun og menntakerfum, til þess að nemendur öðlist annars konar og gagnlegri hæfni en hefur verið í boði hingað til. Að nú þurfi að leggja áherslu á sköpun, hugsun og samskipti, svo eitthvað sé nefnt. Og að menntun eigi að snúast um að efla nemendur til að raunverulega gera eitthvað sjálfir, hér og nú. Eitt af því sem fólk bindur vonir við er tölvutækni. Til dæmis að nemandi með tölvu geti gert og lært eitthvað miklu merkilegra en hægt var í gamla daga (núna). Þá er ekki verið að meina að kenna börnum á Word eða þau fari í einhver reikniæfingaforrit eða horfi á kennara flytja fyrirlestur á YouTube.

Einn af forgöngumönnum er bandaríkjamaðurinn Seymour Papert. Hann hefur skrifað um þetta síðan á sjöunda áratugnum, og reyndar bjó hann á sínum tíma til forritunarmál fyrir börn sem heitir Logo. Hugmynd hans var að leggja forritunarmál í hendur barna, sem með því gætu lært … hvað á maður að kalla það – stærðfræði, forritun, sköpun? Hér eru tekin saman átta meginhugmyndir hans um menntun (flýtiþýðing mín, hér er enski textinn og margt fleira gott):

Fyrsta hugmyndin er að læra með því að gera. Við lærum betur þegar námið er hluti af því að gera eitthvað sem okkur finnst raunverulega áhugavert. Við lærum best þegar við notum það sem við lærum til að búa til eitthvað sem okkur langar raunverulega í.

Önnur stóra hugmyndin er tækni sem efniviður. Ef maður getur notað tækni til þess að búa hluti til, þá getur maður búið til miklu áhugaverðari hluti. Og maður getur lært miklu meira með því að búa þá til. Þetta á sérstaklega við um stafræna tækni: tölvur af öllum gerðum, og þar með talið tölvustýrt Lego.

Þriðja stóra hugmyndin er erfiðisgaman. Við lærum best og við vinnum best ef við höfum gaman af því sem við erum að gera. En gaman og ánægja þýðir ekki „auðvelt“. Besta gamanið er erfiðisgaman. Íþróttahetjur vinna mjög mikið að því að bæta sig. Bestu smiðirnir njóta þess að smíða.

Fjórða stóra hugmyndin er læra að læra. Margir nemendur halda að „eina leiðin til að læra er að vera kennt.“ Þetta er það sem veldur þeim vandræðum í skóla og öðru lífi. Enginn getur kennt manni allt sem maður þarf að kunna. Maður verður að taka stjórn á eigin námi.

Fimmta stóra hugmyndin er að taka tíma – þann tíma sem þarf fyrir verkið. Margir nemendur í skóla venjast því að vera sagt á fimm mínútna eða kannski klukkutíma fresti: gerðu þetta, svo þetta, og svo það næsta. Ef einhver er ekki að segja þeim hvað þau eiga að gera fer þeim að leiðast. Lífið er ekki þannig. Ef maður ætlar að gera eitthvað sem máli skiptir verður maður að læra stjórna tímanum sjálf. Þetta er erfið staðreynd fyrir marga.

Sjötta stóra hugmyndin er stærst allra: maður getur ekki gert hlutina rétt nema nema að gera þá líka rangt. Ekkert sem máli skiptir virkar í fyrsta sinn. Eina leiðin til að laga hlutinn er að skoða gaumgæfilega hvað gerðist þegar hann virkaði ekki. Til að ná árangri þarf maður frelsi til að gera vitleysur á leiðinni.

Sjöunda stóra hugmyndin er að gera sjálfum okkur það sem við gerum nemendum okkar. Við erum alltaf að læra. Við höfum reynslu af því að gera eitthvað svipað því sem við erum að gera, en hvert skipti er samt ólíkt hinum. Við getum ekki gert okkur nákvæma hugmynd um það sem mun gerast í þetta skipti. Við njótum þess sem við erum að gera, en gerum ráð fyrir því að það verði erfitt. Við væntum þess að taka okkur tíma til að gera þetta vel. Sérhver vandræði sem við rötum í er tækifæri til að læra. Besta lexían sem við getum fært nemendum okkar er að leyfa þeim að sjá okkur glíma við að læra.

Áttunda stóra hugmyndin er við erum að ganga inn í stafrænan heim þar sem þekking á stafrænni tækni er jafn mikilvæg og lestur og skrift. Það er því mikilvægt fyrir framtíð nemenda að þeir læri um tölvur EN mikilvægast er að nota þær NÚNA til að læra um allt hitt.

Ég mæli annars mikið með þessu bloggi Sylviu Martinez, um tækni til að valdefla nemendur.